Kalendarium

16 XII 1970 r. (środa)

  • Wiadukt przy stacji SKM Gdynia Stocznia. Za wiaduktem widoczna blokada wojskowa. Ludzie kryjący się przed strzałami za peronem,
    Wiadukt przy stacji SKM Gdynia Stocznia. Za wiaduktem widoczna blokada wojskowa. Ludzie kryjący się przed strzałami za peronem,
  • Mieszkańcy Gdańska na ul. Okopowej, niedaleko gmachu KW MO, 15 lub 16.12.1970 r.
    Mieszkańcy Gdańska na ul. Okopowej, niedaleko gmachu KW MO, 15 lub 16.12.1970 r.
  • Kolumna wojskowych pojazdów i szpaler milicji blokujące skrzyżowanie ulic: Hucisko i 3 Maja, przy KM MO
    Kolumna wojskowych pojazdów i szpaler milicji blokujące skrzyżowanie ulic: Hucisko i 3 Maja, przy KM MO
  • Płonący transporter opancerzony Topaz przed Dworcem Głównym
    Płonący transporter opancerzony Topaz przed Dworcem Głównym
  • Demonstrujący robotnicy na ul. Hucisko, niedaleko KM MO
    Demonstrujący robotnicy na ul. Hucisko, niedaleko KM MO
  • Oddziały milicji blokujące skrzyżowanie ulic: Hucisko i 3 Maja, przy KM MO
    Oddziały milicji blokujące skrzyżowanie ulic: Hucisko i 3 Maja, przy KM MO
  • Zniszczony gmach KM MO na ul. Świerczewskiego (ob. Nowe Ogrody), po 15.12.1970 r.
    Zniszczony gmach KM MO na ul. Świerczewskiego (ob. Nowe Ogrody), po 15.12.1970 r.
  • Płonący gmach KW PZPR przy Wałach Jagiellońskich, widok z ul. 3 Maja
    Płonący gmach KW PZPR przy Wałach Jagiellońskich, widok z ul. 3 Maja
  • Blokada wojskowa na skrzyżowaniu ulic: Czerwonych Kosynierów (ob. Morska), Podjazd i Śląskiej
    Blokada wojskowa na skrzyżowaniu ulic: Czerwonych Kosynierów (ob. Morska), Podjazd i Śląskiej
  • Starcia na ul. Władysława IV  (fot. Jerzy Nowak)
    Starcia na ul. Władysława IV (fot. Jerzy Nowak)
  • Czołgi na pl. Jedności Narodu (ob. pl. Konstytucji) przed gmachem sądu w Elblągu, 17 lub 18.12.1970 r.
    Czołgi na pl. Jedności Narodu (ob. pl. Konstytucji) przed gmachem sądu w Elblągu, 17 lub 18.12.1970 r.
  • 04:00 – Gdańsk: do miasta wkraczają oddziały pancerne, które obsadzają obiekty użyteczności publicznej. Redę gdańską blokują cztery okręty Marynarki Wojennej.
  • 05:00 – Gdańsk: na teren kluczowych zakładów pracy udają się grupy operacyjne Służby Bezpieczeństwa.
  • 05:00 – Gdańsk: Stocznia Gdańska im. Lenina, Gdańska Stocznia Remontowa i Stocznia Północna ogłaszają strajk okupacyjny. Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego, „Unimor” i port gdański ogłaszają strajk solidarnościowy.
  • 05:00 – Gdynia: załogi Stoczni im. Komuny Paryskiej, portu gdyńskiego i „Dalmoru” ogłaszają strajk solidarnościowy z Gdańskiem.
  • 05:30 – Szczecin: nadany zostaje szyfrogram do dyżurnego gabinetu ministra spraw wewnętrznych o sytuacji na terenie województwa szczecińskiego, dotyczący akcji „Jesień-70”. Ocena – ogólny spokój bez zakłóceń.
  • 06:00 – Elbląg: pierwsza zmiana w Spółdzielni „Metal” nie przystępuje do pracy.
  • 06:30 – Gdynia: w Stoczni im. Komuny Paryskiej, porcie gdyńskim i „Dalmorze” odbywają się wiece.
  • 06:30 – Elbląg: hala nr 14 i część wydziału W-3 w „Zamechu” nie podejmują pracy. Na żłobku Zakładów Przemysłu Odzieżowego „Truso” pojawia się hasło „Polska z dala od Rosji”.
  • 07:00 – Gdańsk: pod dyrekcją Stoczni Gdańskiej im. Lenina zbiera się tłum 5 tys. osób. Zostają odczytane żądania: podwyżka zarobków o 30 proc., obniżka cena artykułów spożywczych do wysokości sprzed 3 lat, nie obcinanie norm pracy. W porcie gdańskim pracownicy Rejonu II gromadzą się przed budynkiem administracji, żądają rozmów z dyrekcją i aktywem, inaczej grożą pójściem do stoczni lub Rejonu I.
  • 07:55 – Gdańsk: Gdańska Stocznia Remontowa, poza Wydziałem Konserwacyjno-Malarskim, nie pracuje, czeka na rozwój wypadków w Stoczni Gdańskiej im. Lenina.
  • Poranek – Moskwa: wicepremier Piotr Jaroszewicz spotyka się z sowieckim premierem i najbliższym współpracownikiem sekretarza generalnego KPZS Leonida Breżniewa – Aleksiejem Kosyginem. Dowiaduje się, że Gomułka powinien odejść i że trzeba zaprowadzić porządek w PRL. Jaroszewicz ma zacząć pracę w nowym kierownictwie, którego ster obejmie Edward Gierek.
  • 08:00 – Gdańsk: grupa stoczniowców przekracza bramę nr 2. Wojsko oddaje salwy ostrzegawcze w powietrze i bruk, zabici zostają dwaj stoczniowcy, jedenastu zostaje rannych. Demonstranci wycofują się do stoczni.
  • 08:15 – Gdańsk: w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego odbywa się wiec. Robotnicy żądają spotkania z przedstawicielami władz grożąc dewastacją urządzeń.
  • 08:20 – Gdańsk: pracownicy portu gdańskiego nie podejmują pracy. Żądają 30 proc. podwyżki i uregulowania spraw mieszkaniowych.
  • 09:50 – Gdynia: 200 robotników wydziałów kadłubowych Stoczni im. Komuny Paryskiej kieruje się pod Radę Zakładową. Rozchodzą się wiadomości o aresztowaniu Komitetu Strajkowego.
  • 10:00 - Gdańsk: w Stoczni Gdańskiej im. Lenina zostaje wybrany Komitet Strajkowy. Powołano trójki porządkowe chroniące mienie i utrzymujące porządek. Stoczniowcy wywieszają flagę owiniętą krepą.
  • 10:45 – Gdańsk: w Rejonie II portu gdańskiego kończy się wiec dokerów. Uchwalona zostaje rezolucja domagająca się podwyżki płac i obniżenia podatków.
  • 11:00 – Gdańsk: grupy operacyjne Służby Bezpieczeństwa, przy pomocy aktywu, opuszczają Stocznię Gdańską im. Lenina z rozmontowanymi radiostacjami.
  • 11:00 – Gdańsk: wiece w „Unimorze” i Stoczni Północnej. Załogi żądają uwolnienia zatrzymanych. W porcie gdańskim opracowywane są rezolucje, żądania podwyżki płac, obniżki cen artykułów spożywczych, wycofania wojsk z miasta.
  • 11:00 – Gdynia: wiec pod wydziałem K-4 Stoczni im. Komuny Paryskiej. Uczestnicy żądają usunięcia wojska spod stoczni i uwolnienia Komitetu Strajkowego.
  • 11:50 – Gdynia: wiec 4 tys. osób pod dyrekcją Stoczni im. Komuny Paryskiej. Dyrektor M. Tymiński zaprasza delegatów załogi do rozmów w dyrekcji. Demonstranci nie zgadzają się na rozmowy w dyrekcji, tylko w sali konferencyjnej stoczni. Delegaci żądają uwolnienia Komitetu Strajkowego, wyznaczają ultimatum do godz. 14:00, do tego czasu nie będą rozmawiali.
  • 12:00 – Gdańsk: w Stoczni Gdańskiej im. Lenina trwa wiec 5 tys. osób przed dyrekcją. Zostaje powołana Rada Delegatów. Przedstawiciele wydziałów nakazują powrócić na wydziały i powołują milicję stoczniową – robotnicy mają być ubrani w stroje robocze i kaski z numerami ewidencyjnymi, wszyscy muszą posiadać przepustkę stoczniową w celu identyfikacji.
  • 12:35 – Gdynia: delegacja czterech robotników Stoczni im. Komuny Paryskiej i I sekretarza KZ PZPR Władysława Porzyckiego udaje się do Dowództwa Marynarki Wojennej, gdzie przebywa I sekretarz KM PZPR, w celu przedstawienia żądań załogi. Delegaci w sali konferencyjnej stoczni oświadczają, że do czasu powrotu delegacji kierownictwo stoczni jest uznawane za zakładników.
  • 14:00 – Gdynia: delegaci nie wracają. Pod dyrekcją Stoczni im. Komuny Paryskiej zbiera się tłum, grozi podpaleniem budynku. Przychodzi wiadomość, że delegacja wróci o godz. 14:50.
  • 14:15 – Elbląg: pracownicy wydziału II w „Zamechu” nawołują do wiecu na pl. Czerwonym o godz. 18:00.
  • 14:30 – Gdańsk: w Gdańskiej Stoczni Remontowej zostaje wybrany Komitet Robotniczy. Ogłoszony zostaje 24-godzinny strajk okupacyjny. Wysunięto postulaty zabezpieczenia zakładu przed dewastacją, ukarania winnych za stan gospodarki kraju, podwyższenia płac i ustabilizowania cen, usunięcia wojska z miasta.
  • 14:30 – Gdynia: powrót delegacji do Stoczni im. Komuny Paryskiej. Zostaje nadany komunikat, że wyjaśnienie sytuacji aresztowanego Komitetu Strajkowego nastąpi 17 XII 1970 r. o godz. 7:00. Delegaci strajkujących wzywają do opuszczenia zakładu.
  • 14:50 – Elbląg: wobec wzmożonego wykupu benzyny i saletry władze miasta nakazują wycofać te produkty ze sprzedaży.
  • 15:00 – Gdynia: załoga Stoczni im. Komuny Paryskiej opuszcza zakład. W stoczni zostaje Komitet Strajkowy, który poleca stawić się nazajutrz do pracy.
  • 15:15 – Gdańsk: w Stoczni Północnej odbywa się narada delegatów wydziałów. Opracowana zostaje pięciopunktowa petycja, w której żąda się uwolnienia wszystkich aresztowanych, utworzenia nowych związków zawodowych, poszanowania konstytucji, normalizacji wszystkich norm.
  • 15:15 – Gdynia: grupa pracowników „Unimoru” udaje się do Stoczni im. Komuny Paryskiej, by omówić plan działań na kolejny dzień.
  • 15:30 – Gdańsk: Rada Delegatów Stoczni Gdańskiej im. Lenina ogłasza strajk okupacyjny.
  • 16:00 – Gdańsk: zwołana zostaje narada delegatów wydziałów Stoczni Gdańskiej im. Lenina z udziałem dyrektora Stanisława Żaczka i I sekretarza KZ PZPR Jerzego Pieńkowskiego. Przybywają także delegaci ze Stoczni Północnej i Gdańskiej Stoczni Remontowej. Po powrocie ze Stoczni Gdańskiej im. Lenina w Stoczni Północnej zostaje wybrany Komitet Strajkowy.
  • 16:00 – Gdańsk: delegacja Komitetu Robotniczego Gdańskiej Stoczni Remontowej zostaje przyjęta przez sekretarza KW PZPR Jerzego Hajera i Włodzimierza Stażewskiego. Delegaci przedstawiają postulaty podwyżki płac i obniżenia cen, sekretarze obiecują udzielić odpowiedzi na postulatu, apelują o zachowanie porządku i spokoju.
  • 16:00 – Gdynia: dyrektor Stoczni im. Komuny Paryskiej Michał Tymiński i I sekretarz KZ PZPR Władysław Porzycki udają się do Zjednoczenia Przemysłu Okrętowego i władz wojewódzkich w celu omówienia sytuacji.
  • 16:30 – Gdynia: pracownicy portu gdyńskiego postulują wysłanie delegacji do robotników Wrocławia, aby zdobyć poparcie dla strajku.
  • 17:30 – Elbląg: przy pl. Jedności gromadzą się grupy młodzieży. Rozpoczyna się rabunek sklepów, radiowozy MO są obrzucane kamieniami. I sekretarz KMiP PZPR prosi wojsko o obsadzenie obiektów użyteczności publicznej.
  • 17:30 – Gdynia: do Stoczni im. Komuny Paryskiej wpływa telefonogram Zjednoczenia Przemysłu Okrętowego o zawieszeniu pracy stoczni do odwołania.
  • 17:35 – Elbląg: próba podpalenia kiosku przy ul. Lotniczej. Sprawca zostaje spłoszony przez przypadkowego przechodnia, który sam ugasił pożar.
  • 19:15 – Elbląg: pod KMiP PZPR zbiera się tłum 400 osób. Budynek zostaje obrzucony kamieniami, próbuje się go podpalić. Oddziały milicji rozpraszają tłum. Podpalone zostają dwa sklepy, dwa kioski i budka telefoniczna. Grupa robotników z „Zamechu” pomaga milicji rozpędzić chuliganów.
  • 19:30 – Gdynia: narada w Stoczni im. Komuny Paryskiej. Zapada decyzja o powiadomieniu pracowników o zawieszeniu pracy w stoczni (telefonicznie bądź osobiście). Dyrekcja prosi PKP o nadanie na stacjach komunikatu o zawieszeniu pracy w stoczni.
  • 20:20 – Gdańsk: komunikaty w Stoczni Gdańskiej im. Lenina nawołują do organizowania trzyosobowych komitetów, które będą organizować żywność dla strajkujących.
  • 20:40 – Gdańsk: spotkanie Rady Delegatów Stoczni Gdańskiej im. Lenina z dyrektorem Stanisławem Żaczkiem. Dyrektor ostrzega o planowanej interwencji wojska i wzywa do zakończenia strajku. Rada Delegatów ogłasza komunikat, że nie będzie przeciwstawiać się opuszczeniu stoczni przez robotników.
  • 20:50 – Elbląg: zabezpieczenie obiektów specjalnych przejmują jednostki Wojska Polskiego.
  • 21:00 – Gdynia: wystąpienie telewizyjne wicepremiera Stanisława Kociołka wzywające robotników Trójmiasta do podjęcia pracy.
  • 21:30 – Elbląg: do miasta przybywa z Gdańska kompania funkcjonariuszy MO z Piaseczna (100 ludzi), z marszu wchodzą do akcji rozpędzając demonstracje.
  • 22:00 - Gdańsk: spotkanie Rady Delegatów Stoczni Gdańskiej im. Lenina z I sekretarzem KZ PZPR Jerzym Pieńkowskim. Rada Delegatów wzywa załogę do opuszczenia stoczni. Jerzy Pieńkowski prosi I sekretarza KW PZPR o umożliwienie robotnikom opuszczenia zakładu ze względu na obowiązującą godzinę milicyjną.
  • 22:00 – Gdynia: oddziały wojskowe przegrupowują się w celu zablokowania stoczni i portu.
  • 22:10 – Elbląg: grupa 300 osób kieruje się na KMiP PZPR, zostaje rozbita przez oddziały MO.
  • 22:25 – Elbląg: grupa 300 osób zostaje rozproszona przez MO na ul. 21 Października.
  • 22:30 – Gdańsk: Rada Delegatów Stoczni Gdańskiej im. Lenina podaje przez radiowęzeł komunikat wzywający do opuszczenia stoczni. Radiowęzeł jest podłączony również na Stocznię Północną i Gdańską Stocznię Remontową. Przyjeżdżają delegaci ze Stoczni Północnej i Gdańskiej Stoczni Remontowej, żądają cofnięcia komunikatu.
  • 22:30 – Gdynia: na murze Kliniki Dziecięcej przy ul. Czerwonych Kosynierów pojawia się napis: „Strajk powszechny”.
  • 22:30 – Elbląg: grupa 200 osób zostaje rozproszona przez MO na ul. Świerczewskiego.
  • 22:45 – Gdynia: ponowne wystąpienie telewizyjne wicepremiera Stanisława Kociołka wzywające do podjęcia pracy.
  • 22:45 – Elbląg: grupa 250 osób zostaje rozproszona przez MO na ul. Ratuszowej.
  • 23:00 – Gdańsk: w Stoczni Północnej i Gdańskiej Stoczni Remontowej toczą się rozmowy o warunkach opuszczenia zakładów przez strajkujących.
  • 23:00 – Elbląg: kolejne grupy rozpraszane przez MO w centrum miasta.