Czytelnia

Szczeciński Grudzień 1970 w dokumentach Służby Bezpieczeństwa, red. T. Błaszak, M. Dźwigał, T. Kenar, Szczecin 2010

Wiedzę na temat wydarzeń Grudnia 1970 r. w Szczecinie możemy czerpać z licznych materiałów źródłowych, przechowywanych w różnych archiwach. Niemniej na potrzeby niniejszej publikacji dokonano kwerendy jedynie w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej. Działanie takie było spowodowane chęcią popularyzacji zasobu i przybliżenia dokumentów wytworzonych przez Służbę Bezpieczeństwa, które dotychczas są znane jedynie wąskiemu gronu osób.

W trakcie poszukiwań materiałów archiwalnych okazało się, iż znaczna ich część została zniszczona, między innymi trzydzieści tomów akt dotyczących akcji „Jesień-70”, które zostały wybrakowane w końcu lat osiemdziesiątych XX wieku. Mimo poważnych ubytków w dokumentacji archiwalnej byłej Służby Bezpieczeństwa, dość duża ilość dokumentów uniknęła procesu masowego niszczenia i przetrwała do dzisiaj. Z zachowanego zbioru redaktorzy wyselekcjonowali pięćdziesiąt dwa dokumenty, które w ich zamyśle miały ukazać wydarzenia z grudnia 1970 r. widziane z perspektywy Służby Bezpieczeństwa.

Wśród wybranych dokumentów znalazły się m.in. meldunki operacyjne Wydziału III Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Szczecinie odpowiedzialnego za prowadzenie działań operacyjnych wobec działalności określanej mianem „antypaństwowej”, w tym także w obszarze gospodarki. W publikacji umieszczono także szyfrogramy dotyczące sytuacji na terenie miasta Szczecina i województwa szczecińskiego przesyłane przez kierownictwo tutejszej Komendy Wojewódzkiej do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Kolejnymi źródłami są sprawozdania z pracy Służby Bezpieczeństwa, które m.in. ukazują sposób powstania kartoteki zagadnieniowej „Grudzień-70”.

Ważnym dokumentem zamieszczonym w książce jest kronika wydarzeń sporządzona na podstawie dziennika prowadzonego w sztabie Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Szczecinie. Zawiera ona szczegółowe informacje oraz odzwierciedla z dokładnością do danej godziny i minuty działania organów bezpieczeństwa, sił porządkowych, wojska i aparatu administracyjnego w Szczecinie.